ΤΑ ΗΛΙΟΤΡΟΠΙΑ
Οι συγγενείς...
Αυτοί που ενδιαφέρθηκαν για αυτούς που εξαφανίσθηκαν...
στο Ρωσσικό μέτωπο το '42-'44...
να πάνε στα δεξιά, στην ομάδα 14.
Στα δεξιά.
Επαναλαμβάνω, στην ομάδα 14.
Αν δεν υπάρχει επικοινωνία από τον στρατό...
σημαίνει ότι ο θάνατος του συζύγου σας, δεν έχει γίνει αποδεκτός.
Ώστε είναι ζωντανός.
Ζωντανός;
Όντως μπορεί να είναι ζωντανός. Πιστεύουμε ότι αγνοείται.
Αλλά τι σημαίνει "αγνοείται";
Μπορείτε να μου το εξηγήσετε;
Σας είπα ήδη, μπορεί να ζει, αλλά δεν το ξέρουμε.
Ούτε εγώ ή η μητέρα του!
Ούτε εκείνη, ούτε εγώ, πως είναι δυνατόν;
Επίσημα δεν είναι νεκρός. Σας το είπα ήδη.
Τότε είναι ζωντανός και θέλω να ξέρω και πρέπει να μου πείτε!
Πρέπει να μου πείτε, είναι ζωντανός ή όχι; Είναι ζωντανός;
Βέβαια, πρέπει να μου πείτε. Είναι;
Θα σας πάω σ' αυτόν. Δεν θέλω να σας βλέπω με τα μαύρα.
Θα φέρω πίσω στο σπίτι τον γιο σας, είμαι βεβαία.
Ακόμα κι αν πρέπει να ταξιδέψω σ' όλη την Ρωσία.
Άντο...
Άντο, είσαι καλά;
Οι βέρες!
Κατάπιες ένα δαχτυλίδι;
Τι να κάνω; Είναι από χρυσό.
Τι να κάνω να το καταπιώ.
Πιες!
-Που να βρω νερό; -Εκεί, έλα μαζί μου.
Είναι αλμυρό.
Η θάλασσα είναι αλμυρή.
Θα νοιώθω καλύτερα όταν το χονέψω... μετά...
Τι γλυκό!
Τι λες; Δεν σε καταλαβαίνω. Μετέφρασε.
Από που είσαι;
Από την Β.Ιταλία, 600χλμ από εδώ.
Από που ακριβώς;
Από το Λοσγκάρντο, ένα χωριουδάκι στην εξοχή.
Τότε θα έχεις χωριατόσπιτο, είσαι αγρότης.
Πες αλήθεια, είσαι αγρότης;
Όχι, είμαι ηλεκτρολόγος.
Αν δεν ήταν ο πόλεμος, θα είχα πάρει το δίπλωμα μου.
Μοιάζουν τα χέρια μου για αγρότη; Βλέπεις πόσο απαλά είναι.
Δεν είναι κακό να είσαι αγρότης.
Ήταν ο πατέρας σου;
Ήταν κουρέας, αρκετά διαφορετικό!
Φαντάσου!
Όσο ζούσε ο πατέρας, δεν ήταν άσχημα...
Είχα καλή ζωή.
Τότε πήγα να ζήσω με την αδελφή μου...
ήταν παντρεμένη με έναν καλό άνθρωπο
Δεν παραπονιέμαι για την δουλειά...
Είμαι καλή στην κουζίνα.
Πολή καλή!
Ο ήλιος καίει...
Πόσο θα καίει στην Αφρική;
Πότε φεύγει το σύνταγμα σου;
Μεθαύριο, αλλά μην με κάνεις να σκέπτομαι σαν...
Και γιατί θα πας στην Αφρική;
Δεν θα κάνεις κάτι να μείνεις;
Τι να κάνω;
Πρέπει να υπάρχει τρόπος.
Εγώ σκεπτόμουν όλη μέρα...
Ναι; Τι να κάνουμε;
Μην γελάσεις αν σου πω.
Δεν θα γελάσω, πες.
Ας παντρευτούμε.
Με εμένα ή όποια άλλη. Με όποια σε ευχαριστεί.
Θα πάρεις 12 μέρες άδειας γάμου.
12 μέρες θα περάσουν και ίσως τότε τελειώσει ο πόλεμος.
Ή δεν σε στείλουν αλλού και μείνεις στην Ιταλία.
Ανακεφαλαιώνοντας, στο λέω για το καλό σου.
Εδώ στην Νάπολι, το κάνουν όλοι.
Είμαστε ήδη παντρεμένοι.
Πότε;
Πριν μισή ώρα, εδώ.
Μην γελάς μ' αυτό.
Είμαι 32 και ανύπαντρος. Δεν θα παντρευτώ ποτέ.
Βλέπω ότι δεν έχεις βρει κάποια να σου αρέσει.
Βρήκα πάνω από είκοσι.
Κακές, άσχημες, ξανθές, κοκκινομάλλες...
πλούσιες, φτωχιές...
αλλά όταν "μύριζα" εκκλησία, έτρεχα!
Φαντάσου! Να παντρευτώ Ναπολιτάνα!
Τότε πήγαινε στην Αφρική, στον πόλεμο στη ζέστη και τους σκορπιούς.
Πες στους αγγέλους να σε φροντίζουν και αντίο.
Ξέρεις κάτι; Καλύτερα σκορπιοί, παρά γάμος!
Και ποιος παντρεύεται;
Τι μυαλό! Ξέχασα να σου δώσω το δώρο!
-Για μένα; -Ναι.
Παναγίτα μου, είναι όμορφα!
-Σ' αρέσουν; -Τα λατρεύω!
Ευχαριστώ.
Η μητέρα σου έπρεπε να έλθει στον γάμο. Κανείς δεν το κάνει αυτό.
Πονώ πιο πολύ για σένα, παρά για μένα.
Μην ανησυχείς. Η μητέρα μου είναι γριά, πεισματάρα.
Φαντάσου ότι νομίζει ότι θα παντρευτώ για τα λεφτά.
Λεφτά; Ποια λεφτά; Δεν έχω τίποτα, αλλά ξετρελλάθηκες μαζί μου.
Κάνε υπομονή. Όταν κάνουμε ένα παιδί, θα αγαπήσει το παιδί κι σένα.
Δεν θέλω μόνο ένα παιδί, θέλω μεγάλη οικογένεια.
Κι αυτό; Πολύ νερό, Παναγία μου!
Μην είσαι κακιά!
Τι κάνεις;
Άντο!
Τι είναι αυτές οι καμπάνες;
Άντο!
Τι είναι αυτές οι καμπάνες;
Τι ώρα είναι;
Επτά.
Επτά το πρωί ή το απόγευμα;
Ποιος ξέρει...
"Βρίχει"...
Μετέφρασε!
Βρέχει.
Δεν καταλαβαίνω αν είναι πρωί ή απόγευμα.
-Άνθρωποι πηγαίνουν στην εκκλησία. -Τι; Είναι Κυριακή;
Ασφαλώς.
Αλλά τι μας νοιάζει;
Πως και δεν μας νοιάζει; Φθάσαμε την Πέμπτη.
Να σκεφθώ. Χθες ήταν Κυριακή! Τότε σήμερα πρέπει να είναι Δευτέρα.
Δευτέρα... τότε έχουμε μόνο 8 μέρες!
Είναι για γάμο, ο σύζυγος είναι στρατιώτης.
Ξέχασα ότι είναι ο Αλφρέντο, που δουλεύει μαζί μου.
Με κάλεσε στον γάμο. Που έχω το μυαλό μου!
Κι ο Αλφρέντο παντρεύτηκε για την άδεια;
-Δεν ξέρω. Μπορεί. -Πες μου την αλήθεια!
Δεν με παντρεύτηκες μόνο για την άδεια;
Μην είσαι ανόητη, το έκανα επειδή σ' αγαπώ.
Αλλά δεν ήσουν σίγουρος, φοβόσουν.
-Είπες ότι ο γάμος σ' ανατριχιάζει. -Ναι.
Και τώρα, φοβάσαι;
Τζιοβάννα, πρέπει να καλύψουμε τα παράθυρα, αλλιώς θα βάλουν πρόστιμο.
Λένε ότι έχει δοθεί συναγερμός.
Ακόμα 6; Σταμάτησε. Είναι νύχτα. Πρέπει να είναι 1 η ώρα.
Δεν θέλω τίποτα παράνομο!
Πεινάς; Θα κάνω λίγα μακαρόνια.
Μην φύγεις απ' εδώ. Σήμερα μαγειρεύω.
-Τι; Ξέρεις; -Δεν σου έχω πει;
-Είμαι μάγος στην κουζίνα. -Έλα!
Τι κάνεις;
Φριτάτα.
-Πόσα αυγά; -24.
-Ποιος τρώει 24 αυγά; -Η γιαγιά μου, η γιαγιά μου...
Έχω φάει με την γιαγιά μου το πρωί μετά το άλεσμα.
Κατάλαβες; Λαρδί.
Λαρδί; Που το βρίσκεις, τέτοιες μέρες;
-Επιπλέον η φριτάτα γίνεται με λάδι. -Η μητέρα μου το κάνει με λαρδί.
Η μητέρα σου κάνει λάθος, αφού γίνεται με λάδι.
Παρεπιμπτόντως είναι άρρωστη με βρογχίτιδα.
"Έπιασε" επίτηδες βρογχίτιδα για να μην μας δει.
Μην το λες αυτό. Αλάτι.
Άσχημο αλάτι.
Πιπέρι.
Εργαλεία.
Ο στρατός με χάλασε. Έχασα την φόρμα μου.
Μοιάζει με χρυσάφι!
Η ψυχή του πατέρα μου, μας φρόντιζε όλους.
Ήταν πρωταθλητής!
Ένας μεζές απ' ό,τι θα γευθείς.
-Είναι έτοιμο. -Κι εγώ.
Τα ποτήρια.
-Σ' αρέσει; -Ναι.
Έχει καλό άρωμα.
Σε μας!
Τι;
Όχι "μο", όχι "μο".
Μετέφρασε!
-Δεν μπορώ να μιλήσω! -Δεν πειράζει...
επειδή σ' αγαπώ πολύ.
Τι ζέστη! Είναι αποπνικτικά.
Δεν μπορώ ν' ανασάνω.
Είσαι αηδιαστική...!
Αλλά πως το έκανε ο παππούς μου;
Δεν θέλω να ξαναδώ αυγό για 1 μήνα!
Εγώ για ένα χρόνο.
Ευτυχώς προσέθεσα κρεμμύδι.
-Θα το πετάξω μακρυά. -Ναι, πάρ'το από τα μάτια μου.
-Κι αυτό από που ήλθε; -Ίσως το έστειλε η μητέρα μου.
Χτύπησε τον πόρτα και δεν το καταλάβαμε.
Τι κάνεις;
Δεν θα τ' αφήσεις έξω. Είναι τα αυγά της μητέρας μου.
Δεν θέλω να τα βλέπω, για 10 χρόνια.
Και τώρα; Θα βγούμε έξω;
-Που; -Πάμε να πάρουμε καθαρό αέρα.
Η ανατολή! Τέτοια ώρα ο πατέρας μου ήταν στους αγρούς.
-Δεν έχεις δύναμη στα πόδια σου. -Τι λες! Είμαι πιο δυνατή από σένα.
Ποτέ δεν σκέφθηκα ότι ήσουν τόσο δυνατή.
-Γιατί γελάς; -Για τα αυγά.
Σε ικετεύω, το στομάχι μου θα εκραγεί!
-Κλείνω τα μάτια και βλέπω πολλά αυγά! -Τότε μην τα κλείνεις.
Αλλά τα βλέπω, ακόμα κι αν τ' ανοίξω!
Φωτοβολίδες! Πρόσεχε!
Ηρέμησε. Τέλειωσε.
Δεν φοβήθηκα. Μ' έκανες να καταλάβω...
τόσα πράγματα, Άντο.
Θέλω να είμαι για πάντα μαζί σου.
Ακόμα κι αν ήταν στα βουνά.
Πόσες ημέρες πέρασαν, Άντο;
Οκτώ.
Όχι, δέκα.
Δύο μέρες! Μόνο δύο μέρες.
Βοηθήστε με!
Θα σε σκοτώσω.
-Βοηθήστε με! -Μείνε ακίνητη.
Φτωχή γυναίκα.
Θα τους σκοτώσω όλους!
Άντο! Τι κάνεις;
Τι συνέβη;
-Τίποτα, τίποτα. -Πως τίποτα;
Τίποτα... τίποτα. Δεν ξέρω τι τον έπιασε.
Ήταν ήρεμος και μετά...
ασπρίζει, τα μάτια γέμισαν οργή...
μετά έρχεται και βάζει τα χέρια του στον λαιμό, έτσι...
Πέρασα δύσκολες στιγμές! Όταν ήλθε, έπεσε στο πάτωμα...
κι όπως λέει ο κόσμος, του έριξα κρύο νερό.
Κλειδώθηκε στην κουζίνα και δεν ήθελε να βγει.
Φώναζε. "Καταραμένη η ημέρα που παντρεύτηκα".
Τι ατυχία. Ίσως πέρασε.
Λοχία, εδώ είναι!
Αντώνιο.
Περιμένετε!
Ένα λεπτό!
Θα τον κάνω εγώ να βγει. Περιμένετε!
Όχι, εγώ θα τον κάνω να βγει. Μην του κάνετε κακό...
Μην τον χτυπήσετε!
Αντώνιο, έλα έξω, δεν θα σε χτυπήσουν. Στο ορκίζομαι...
Μ' ακούς, Αντώνιο...
Άντο.
Αφήστε με!
Μην του κάνετε κακό!
Θέλω τον διευθυντή. Θέλω να μάθω γιατί είμαι εδώ μέσα.
-Είμαι ο Άγιος Ιωσήφ. -Ναι, είναι ο Άγιος, εγγυώμαι εγώ!
Ελάτε, κυρία μου.
-Είσαι τρελλός όσο κι εγώ. -Γιατρέ!
Είσαι υγιής και επέλεξε δίκη ή εθε- λοντική αναχώρηση για την Ρωσία.
Σταματήστε! Η πρώτη ομάδα πάει στο τρένο, στα δεξιά...
Η δεύτερη στο τρένο, στα αριστερά...
Έχετε 15 λεπτά. Τους ζυγούς λύσατε!
Τζιοβάννα έχουμε 15 λεπτά. Έλα, έλα.
-Τζιοβάννα! -Ναι.
-Θα γυρίσω σύντομα από την Ρωσία. -Ναι.
-Θα σου φέρω μια γούνα. -Ναι.
Τέλειωσε ο πόλεμος!
-Έλα εδώ! Τι λες; Τι τέλειωσε; -Ο πόλεμος!
Τον ξέρεις; Τον ξέρεις;
Μαρία! Μαρία!
Τον γνωρίζεις;
-Αυτός είναι ο Αντώνιο! -Είναι ζωντανός;
-Ήμασταν μαζί. -Έίναι ζωντανός; -Πιθανότατα, δεν ξέρω.
Πως δεν το ξέρεις;
Σταματήστε!
Δεν μπορώ να περπατήσω, περίμενα χρόνια αυτή την στιγμή...
Έπρεπε να βρω κάποιον να μου πει γι' αυτόν...
που τον είδε, τον συνάντησε.
Δεν μπορώ να σταθώ, ελάτε εδώ.
Είναι ζωντανός;
Πες μου, που τον είδες; Που τον άφησες τελευταία φορά;
Που είναι;
-Ήμασταν μαζί... -Που;
Εκεί, στα βουνά.
Ήταν Ιανουάριος, φρικτός μήνας.
Οι Ρώσοι είχαν οχυρωθεί και έπρεπε να τους διώξουμε πάσει θυσία...
Δεν φαντάζεστε πόσο χίονι υπάρχει, αν δεν έχετε πάει στην Ρωσία.
Κυρία, μένεις ακίνητος 3 λεπτά και παγώνεις...
Στο μεταξύ οι Ρώσοι ερχόντουσαν από παντού. Ήταν κόλαση!
Ήμασταν μέσα στην κόλαση!
Το χιόνι, ο πάγος, ο άνεμος που "περονιάζει", η δίψα, η πείνα.
Πάντα άϋπνοι, νύχτα-μέρα, μια αληθινή κόλαση, κυρία μου.
Δεν νοιώθω τα χέρια μου. Να πάρει!
Τα πάντα είναι καμμένα. Που πηγαίνουμε;
Κοίτα!
Κλείσε την πόρτα!
-Δεν αντέχω άλλο! -Έλα, σήκω!
Τότε, όταν φύγαμε από την ρεματιά,
περπατήσαμε πολλά χιλιόμετρα στο χιόνι.
Άντο! Έλα, σήκω!
Κάνε κουράγιο!
Περπάτα!
Άντο, πρέπει να περπατήσεις, αλλιώς θα παγώσεις.
Όταν γύρισα, μου έκανε νόημα να προχωρήσω, να μην τον σκέπτομαι.
-Τότε τον είδα τελευταία φορά. -Δεν τον ξαναείδες;
Και τον άφησες στο χιόνι, χωρίς να τον βοηθήσεις, στο κρύο...
-Τι μπορώ να κάνω; -Δεν ήταν κανείς εκεί να σε βοηθήσει;
Τι είδους άνθρωποι είναι;
Δεν ξέρω.
Ίσως κάποιος να σε βοηθήσει.
Άκουσε...
Έλα μέσα, θα φτιάξω καφέ.
Όχι, ο καφές μ' αρρωσταίνει. Δεν τον πίνω.
Χαίρομαι που σε βλέπω.
-Θέλεις λίγο νερό; -Όχι, ευχαριστώ.
-Λίγο κέϊκ; -Όχι, ευχαριστώ.
Κάτσε κάτω.
Είναι ζωντανός, το νοιώθω, δεν είναι νεκρός.
Αλλά αν ήταν ζωντανός, γιατί δεν έγραψε; Σε σένα ή εμένα;
Γιατί δεν επέστρεψε, όπως πολλοί άλλοι;
Θα πάω, θα πάω.
Λένε ότι τώρα έχουν αλλάξει τα πράγματα.
Τώρα δεν είναι αδύνατον.
Λένε ότι μπορείς να πας εκεί. Θα προσπαθήσω.
Ακόμα κι αν ήταν αδύνατον, θα προσπαθούσα.
-Στην Ρωσία; -Ναι, στην Ρωσία.
Έχουν προσπαθήσει τόσοι και δεν τα κατάφεραν...
Αυτή είναι η τελευταία φωτο- γραφία που μου έστειλε...
Κοιτάξτε, κυρία μου...
Μάλλον ήταν ζεστά με τόσα ρούχα...
Αυτό που λέτε...
αν ένας στρατιώτης δεν καλυφθεί έτσι, πεθαίνει...
Είναι ζωντανός.
-"Σπασίμπα", έτσι το λέτε; -Ναι, "Σπασίμπα".
Μερικοί Ιταλοί στρατιώτες κι Ρώσοι πολίτες. Οι Γερμανοί τους έβαζαν...
να σκάβουν τους τάφους τους.
Βλέπετε...
κάθε ηλιοτρόπιο, κάθε δένδρο, κάθε χωράφι κρύβει τα πτώματα...
Ιταλών, Ρώσων, Γερμανών στρατιώτων και ακόμα τα πτώματα πολλών...
Ρώσων αγροτών, γέρων, γυναικών, παιδιών.
Είμαι βέβαιη ότι ο σύζυγος μου δεν είναι εκεί. Ο Αντώνιο ζει.
Πρέπει να ηρεμήσετε. Δεν υπάρχουν ζωντανοί Ιταλοί στην Ρωσία.
Δεν είναι δυνατόν!
Υπάρχουν σίγουρα ζωντανοί. Τραυμα- τίες, μερικοί που έπαθαν αμνησία.
Γιατί όχι; Δεν συμβαίνει;
Ξέρω έναν που πήγε σε αγώνα ποδοσφαίρου στην Μόσχα
έχω δει έναν απ' αυτούς τους Ιταλούς. Τους έχω μιλήσει.
Και τι είπε;
Δεν έχω ιδέα τι είπε.
Ξέρω ότι είναι αλήθεια.
Παναγία μου...
Αυτή η ταφόπλακα θυμίζει τους συντρόφους του.
Ανήκει σ' έναν Ρώσο ποιητή.
Νέοι από την Νάπολι, τι σας φέρνει στους Ρωσικούς αγρούς...
Δεν ήσασταν ευτυχισμένοι στην πατρίδα σας...
Εγώ, που σας βρήκα φυλακι- σμένους στην Μόσχα...
τόσο μακρυά από την χώρα σας..